Grafik Tasarım ve Farklı Şeyler

Bir tasarımcı olarak zaten lisans hayatımın son dönemlerinde oldukça soğuduğum tasarım kavramından çalışma hayatında geçince iyice soğudum. Ne kadar çalıştığım işten ve iş arkadaşlarımdan memnun olsam da özellikle reklam grafiğinin (hatta aslında genel olarak tasarımın) Türkiye özelinde hiçbir şekilde işe yaramadığını düşünüyorum.

Daha açık olmak gerekirse; genel olarak tasarım tamamen teknik, optik ve işlevsel bir olgu. Fakat bu işlevi, tekniği eğitimli ve tasarım terbiyesi almış bir gözün algılayabileceğini anlamak pek de zor değil. Günümüzde internette veya sokakta içinde boğulduğumuz görsel çöplükte güzelle çirkini birbirinden ayıracak vakti bulmadan çoktan tüketmiş oluyoruz. Sokakta etrafınızı biraz dikkatle incelediğinizde fark ediyorsunuz ki yaşadığınız yerin, "baktığnız" şeylerin hiçbir şekilde ne bir zamana ne de belirli bir tarza bağlılığı var. Sanırım buna verilebilecek en güzel örneklerden biri Pera'da bulunan ve oradaki tarihi dokuyu mahveden iki bina. Sanırım hangileri olduğunu çoktan anladınız. TRT binası ve Odakule.

Modernizmin o kuralcılığı ve baskıcılığından ne kadar haz etmesem de bir mekanın tarihi dokusunu kaybetmeden çağdaşlaştırmada en azından bir metod olarak kullanılabileceğini düşünüyorum. Aslında Beyoğlu bunun denendiği nadir yerlerden bir tanesi. Fakat yine de yeterli değil. Olabildiğince jenerik tabelalar ve tasarım elemanları kullanılmadıkça her şekilde mekanın tarihi dokusunun canına okunuyor. Öte yandan bir restorasyon işine veya yeni ama "tarihi görünümlü" yeni bir mimarı eser uygulaması yapıldığında ise bunu yapanlarının bilgisizliğin ve daha bir çok şeyin (usulsüzlük, yolsuzluk gibi) kurbanı oluyor mekanlar. Sonunda ulaşılan nokta ne modern oluyor ne de tarihi. Sadece kiç.

Sadece yerel anlamda değil küresel olarak kiç dediğimiz şeyin kurbanıyız görsel olarak. Fakat özelikle Türkiye'de güçlü bir görsel geleneğin olmaması kiçi iyice yüceltiyor. Sizden bir tasarım isteyen müşteri hoşuna giden uyumlu uyumsuz herşeyi tasarımın içinde istiyor. Anlatamıyorsunuz da olmayacağını. Müşteri ya; her zaman haklı. İşlevsellikten çok biçimle kafayı bozmuş oluyor insanlar ve görsel terbiyeleri yok denecek kadar az olduğu için karman çorman,saçma sapan şeyler çıkıyor ortaya.

Televizyonda olsun, billboardlarda ya da dergi ve gazetelerdeki ilanlarda olsun kimliksiz, şekilsiz ve oradan buradan çalınıp çırpılmış hiçbir içeriği olmayan ve bunun yanında hiçbir estetiği olmayan tonlarca görüntüyle sarılı etrafımız.

Madem estetik denen şey öldü neden bunu kullanmıyoruz? Bence bir ilan için gerekli olan şeyler: olabildiğince sıradan bir yazı karakteri (Zurich, Helvetica, Arial, Verdana vb.); düz bir, en fazla 3 renk ve opsiyonel olarak herhangi bir geometrikşekilde (en fazla 3 yine).